Aleksandr Bogdanov: Doktor, Devrimci ve Yazar

Öğretmen bir ailenin çocuğu olarak 1873 yılında dünyaya gelen Aleksandr Bogdanov, Moskova Üniversitesi’nde doğabilimleri ve Harkov Üniversitesi’nde tıp eğitimi aldı.

Bilim insanı, doktor, filozof, yazar ve devrimciydi.

Siyasete bir Narodnik olarak girdi, Marksizm’i benimsedi ve önde gelen bir Bolşevik oldu.

Ekim Devrimi’nin önderi Lenin’le yan yana da çalıştı, muhalif konuma da düştü.

Bir süre sonra siyasetten uzaklaşmak zorunda kaldı.

Aleksandr Bogdanov, Lenin ile satranç oynarken. Ortalarında duran ise Gorki'nin ta kendisi.
Bogdanov (solda) ve Lenin (sağda) satranç oynarken, Gorki onları izliyor.

Bogdanov denilince akla gelen şeylerden biri, kurucusu ve baş teorisyenliğini yaptığı Proletkult sanat hareketidir. Sosyalist devrimin ardından eski burjuva kültürünün tamamen yok edilmesini ve saf proleter bir kültürün yaratılması gerektiğini savundu Proletkult. Devrim öncesi tüm eserlerin burjuva kültür ürünleri olarak bir kenara atılmasını iddia ediyordu.

Ancak Lenin ve parti önderlerinin Pravda’da karşı çıkışıyla bu sanat hareketi gücünü kaybetti.

Yazar Olarak Aleksandr Bogdanov

Bilimkurgu severler için Bogdanov iki ütopik bilimkurgu romanıyla ünlüdür: “Kızıl Yıldız” (1908) ve “Mühendis Menni” (1913). Bu iki eseri, Yordam Kitap Ayşe Hacıhasanoğlu çevirisiyle dilimize kazandırdı.

Kültür sanat, bilim ve siyaset üzerine kitapları olsa da bu iki bilimkurgu eseri, Bogdanov’un en bilinen eserleri olagelmiştir.

Bogdanov, Kızıl Yıldız’da ileri bir sosyalizm düzeyine erişmiş Kızıl Gezegen Mars’ı gözler önüne serer. Komşusu Dünya’yla da bu gelişmişliği paylaşmak isteyen Mars’a dünyalı konuklar çağrılır.

Mars’a misafir olan bir parti üyesi aracılığıyla Mars’ı gözlemleriz. Mars’ın siyasi ve bilimsel atılımları anlatılır. Özellikle bu kitapta daha sonra gerçekleşecek öngörüler de yer alır.

Kızıl Yıldız’ın devam kitabı olan Mühendis Menni’de, Mars’ta sosyalizm öncesi döneme ve sosyalizm için verilen mücadelelere tanıklık ederiz. Nasıl bir mücadele sonucunda başarılar elde edildiğini öğreniriz.

Aslında bu iki bilimkurgu romanı da Bogdanov’un sanat ve bilim anlayışının kurgulaştırılmış halleridir. Derdini bir başka sanat formuyla anlatma çabalarının ürünüdür.

“Kızıl Yıldız” (1908)
“Mühendis Menni” (1913)

Bogdanov’un 1928’deki ölümü de bilim uğruna oldu. Kan nakli üzerine çalışmalar yapan Bogdanov, 1926’da Moskova’da Kan Nakli Enstitüsü’nü kurdu. Kan nakliyle hastalıkların üstesinden gelinebileceğini ve ebedi gençliğe kavuşulabileceğini öngörüyordu. Bogdanov’un bu öngörüsü üzerine bilim insanları çalışmaya devam ediyor ve bu alanda ilerlemeler kaydediliyor.

1928’de kendi üzerinde yaptığı bir kan naklinde, kullandığı kanın mikroplu olması sebebiyle hastalanıp hayatını kaybetti.

Bilime, sanata ve devrime adanmış biri olarak tarihe geçti Aleksandr Bogdanov.

Kaynaklar:

Kaynak 1

Kaynak 2

Paylas:
error0
fb-share-icon20
Tweet 20
fb-share-icon20

Ruhşen Doğan Nar

1988, İzmir doğumlu. Dokuz Eylül Üniversitesi’nde Mütercim-Tercümanlık okudu. İngilizce öğretmenliği yapmakta. 2016 Şerzan Kurt Öykü Yarışmasında Türkçe öykü dalında ödüle layık görüldü. Bilimkurgu öykülerinden oluşan ilk kitabı "İçimdeki Robot", Yitik Ülke Yayınları'ndan 2019 yılında çıktı. "İçimdeki Robot", Kayıp Rıhtım Okur Anketi'nde "Yılın En İyi Yerli Spekülatif Öykü Kitabı" kategorisinde ikinci olmayı başardı.İkinci öykü kitabı "Bir Gün Mutlaka Delireceğim" 2020'de okurlarla buluştu. İthaki Yayınları’nın “Yeryüzü Müzesi” ve Yitik Ülke Yayınları’nın “Mutsuz Aşk Vardır” derlemelerinde öyküleriyle yer aldı. "Uyan!" adlı bilimkurgu fankiti, Fanzin Apartmanı tarafından basıldı. Bilimkurgu Kulübü ve Fanzin Apartmanı'nda yazılar kaleme almaktadır. Çeşitli dergi ve fanzinlerde öyküleri yayımlanmaktadır.

Bir cevap yazın